Gladius

Uit SFB Sword Facts

De gladius (meervoud gladii) is het korte zwaard van de Romeinse legionairs. De kling is zo'n 65 tot 70 centimer lang. Door deze lengte kan de gladius zowel als slag- en steekwapen gebruikt worden. Later werd de gladius wat korter en werd het puur een steekwapen.

De term gladius is eigenlijk niets anders dan Latijn voor "zwaard", en het zwaard dat meestal als gladius wordt aangeduid is eigenlijk de Spaanse gladius (gladius hispansiensis) genoemd, naar de oorsprong van dit zwaard. De vroege Romeinen haalden hun inspiratie voor zwaarden voornamelijk bij de Grieken vandaan, maar tijdens de Punische oorlogen (vanaf ongeveer 250 v. Chr.) waarbij het Iberisch schiereiland (Spanje en Portugal) veroverd werd gingen hun zwaarden veel op de Keltiberische zwaarden lijken.

Typen gladii

Er zijn verschillende typen gladii gebruikt. De "oergladius" is de Spaanse gladius, maar daarnaast worden nog 3 typen onderscheiden. De namen ervan refereren naar de vindplaats. De verschillen tussen de varianten zijn overigens allemaal erg subtiel.

• Gladius Hispansiensis: Gebruikt vanaf ongeveer 200 - 20 v. Chr. (de republikeinse tijd). Heeft een wat smaller stuk in het blad, waardoor het idee van een wespentaille ontstaat. De totale lengte was 75-85cm, waarvan het blad ongeveer 60-68cm lang was. De breedte van het blad was zo'n 5cm. Hiermee was het de grootste en zwaarste gladius (ongeveer 900 gram).
• Mainz Gladius: Gevonden in het Romeinse permanente kamp Moguntiacum en is gedateerd op 13 v. Chr. Dit type is waarschijnlijk gebruikt in het vroege keizerrijk. De vorm was redelijk gelijkend met die van de Hispansiensis, maar was korter, iets breder en de wespentaille was wat subtieler. De Mainz variant had een lange driehoekige punt. Het totale zwaard was 65-70cm waarvan het blad 50-55cm was. De breedte was zo'n 7cm. Totaalgewicht bedraagt rond de 800 gram.
• Fulham Gladius: Ook wel Mainz-Fulham Gladius genoemd. Eigenlijk een soort tussenvorm tussen de Mainz en de Pompeii Gladius. Sommigen noemen het niet een aparte variant, maar een doorontwikkeling van de Mainz variant. Deze variant is in de eerste eeuw gebruikt. De bladvorm was bij deze variant niet meer aanwezig, het is een volledig recht zwaard geworden. De afmetingen zijn vrijwel gelijk aan de Mainz-variant, alleen iets smaller (ongeveer 6 cm.). Totaalgewicht bedraagt rond de 700 gram.
• Pompeii Gladius: Deze variant is de meest bekende en was waarschijnlijk ook de populairste variant. 4 exemplaren hiervan zijn gevonden in de resten van Pompeii. De Pompeii is iets kleiner dan de Fulham en Mainz, ongeveer 60-65cm lang (blad 45-50cm) en 5cm breed. Het blad was recht en volledig gescherpt, met een driehoekige punt. Totaalgewicht bedraagt rond de 700 gram. In de loop der tijd werd de Pompeii wat langer. De langere varianten worden ook wel semi-spatha's genoemd.

Een beschrijving van een replica van de Pompeii Gladius, gemaakt door David Hare, kun je vinden op de hoofdpagina